De Portugese fabriek FAMEL (Fábrica de Produtos Metálicos Lda) was tussen 1949 en 1994 een van de grootste bromfietsfabrikanten van Portugal. Het merk staat vooral bekend om de nauwe samenwerking met Zündapp, wiens motorblokken zij onder licentie gebruikten (en later zelf produceerden).
Hier zijn de meest bekende modellen:
Het icoon: Famel XF-17 
Dit is zonder twijfel het meest legendarische model van Famel.
XF-17: Geïntroduceerd in 1975 en tot het einde van de fabriek in productie gebleven. Het was een sportieve bromfiets met een 5-versnellingsbak (vaak een Zündapp-blok). Het design was geïnspireerd op de Suzuki Stinger T125.
XF-17 Super: Een luxere of snellere uitvoering van de standaard XF-17.
Andere populaire modellen
Naast de XF-serie maakte Famel diverse modellen die sterk leken op Duitse Zündapp-modellen, maar vaak met eigen Portugese stijlelementen:
Famel KS Super: Een model dat veel weg heeft van de Zündapp KS50.
Famel Flash: Een sportief model uit de latere jaren.
Famel GTS Super: Vergelijkbaar met de Zündapp GTS50-modellen.
Famel Phantom: Een zeldzamer sportmodel.
Famel Tricarro: Een driewielig transportvoertuig (vaak gebruikt voor goederenvervoer in Portugal).
Innovatie en Einde
Famel Electron: In 1993 presenteerde Famel een van ‘s werelds eerste elektrische scooters, ontwikkeld in samenwerking met het bedrijf Efacec. Dit kon het bedrijf echter niet redden van het faillissement in 1994.
Famel E-XF: Sinds enkele jaren is er een project gaande om de merknaam nieuw leven in te blazen met een elektrische versie van de klassieke XF-17.
In Nederland worden Famel-bromfietsen vaak “Portugese Zündapps” genoemd. Hoewel ze kwalitatief soms iets eenvoudiger waren afgewerkt dan de Duitse originelen, zijn ze tegenwoordig zeer geliefd bij verzamelaars omdat ze vaak snellere 5-bak blokken hebben die na 1984 (toen Zündapp in Duitsland stopte) nog in Portugal werden door geproduceerd.
Zündapp (Famel) Easy
De Famel Easy was een van de meer moderne en compacte modellen die de fabriek in de latere jaren produceerde.
In tegenstelling tot de iconische, stoere schakelbrommers zoals de XF-17, was de Easy meer gericht op gebruiksgemak en stadsverkeer. Hier zijn een paar kenmerken van dit model:
Motorblok: De Easy werd meestal uitgerust met een Zündapp-blok (vaak een tweebak-automaat of een handgeschakelde variant), wat destijds de standaard was voor de samenwerking tussen Famel en Zündapp.
Ontwerp: Het was een “instapmodel” met een lage instap, vergelijkbaar met een damesbromfiets of een lichte scooter. Het had een simpeler frame en was lichter dan de sportmodellen.
Doelgroep: Het model was bedoeld voor mensen die een betrouwbaar en eenvoudig vervoermiddel zochten voor dagelijks gebruik, zonder de sportieve pretenties van de grotere modellen.
Naast de “Easy” maakte Famel in diezelfde periode ook andere lichtere modellen zoals de Famel Victoria en de Famel Junior.
De Famel Easy werd hoofdzakelijk geleverd met het Zündapp type 250 motorblok. Dit is een zeer betrouwbaar, luchtgekoeld blok dat bekendstaat om zijn eenvoud.
Hier zijn de belangrijkste technische specificaties en bronnen die je nodig hebt voor onderhoud of restauratie:
1. Het Motorblok (Zündapp 250)
Dit blok werd in de Easy meestal geleverd als automaat (eenvoudig gasgeven en gaan), maar er bestaan ook versies met een handgeschakelde 2-bak.
Cilinderinhoud: 49cc.
Carburateur: Meestal een Bing 1/10/132 of een vergelijkbaar model van 10mm.
Ontsteking: Bosch 6V / 17W (punten ontsteking).
Bougie: Bosch W7A (of NGK B6HS).
Mengsmering: 1:50 (2% tweetaktolie).
2. Documentatie en Afstelling
Omdat Famel het blok rechtstreeks van Zündapp kocht, kun je voor de afstelling van de motor het beste de handleidingen van de Zündapp Automatic (A25) of de Bergsteiger (M25/M50) gebruiken. De interne techniek is nagenoeg identiek.
Contactpunten: Afstellen op 0,35 mm tot 0,45 mm.
Ontstekingstijdstip: 1,5 tot 1,8 mm vóór het bovenste dode punt (BDP).
Koppeling: Dit blok gebruikt een vloeistofkoppeling. Gebruik hiervoor speciale ATF-olie (Automatic Transmission Fluid), ongeveer 250cc tot 300cc afhankelijk van het type deksel.
3. Onderdelen vinden
Voor de Famel Easy zijn specifieke frame-onderdelen (zoals de kappen of de tank) lastig te vinden in Nederland. Echter, voor de motorische delen kun je uitstekend terecht bij:
Massink/Zündapp.com: Voor alles wat met de motor, ketting, tandwielen en remmen te maken heeft.
OLX.pt: Als je echt op zoek bent naar originele Portugese Famel-kappen of emblemen, is de Portugese versie van Marktplaats de beste plek.
Handige tip voor de Easy:
Controleer bij dit model vaak de achterbrugbussen. Omdat het frame lichter is gebouwd dan dat van de zware XF-17, willen deze bij de Easy nog wel eens wat sneller uitslijten, wat zorgt voor een ‘zwieperig’ gevoel in de bochten.
